Plagen behoren tot de meest voorkomende problemen waar growers mee te maken krijgen bij zieke wietplanten. Deze vijanden van een succesvolle cannabisoogst kunnen enorme problemen veroorzaken in een kweekruimte of tuin. In het beste geval tasten ze de opbrengst aan, in het slechtste geval leiden ze tot de vernietiging van de hele oogst.
Deze gids behandelt veelvoorkomende cannabisplagen, hoe je ze herkent, en hoe je ze op natuurlijke wijze bestrijdt met geïntegreerde plaagbestrijding (IPM).
Waar je kweekt, verandert de rekensom. Indoor is de omgeving makkelijk te beheersen, maar een plaag die eenmaal binnen is, heeft maar één weg in en uit, waardoor een besmetting daar zwaarder weegt. Outdoor komen plagen vaker langs, maar met het juiste beheer lopen ze zelden uit de hand, de natuurlijke checks-and-balances in de tuin doen een groot deel van het werk vanzelf. Hoe dan ook: aangevreten of verkleurde blaadjes ontdekken is verontrustend, maar raak niet in paniek en weersta de neiging om naar chemische middelen te grijpen, ook als ze als “veilig” worden aangeprezen. Een snelle knockdown-spray laat residu achter op een gewas dat bedoeld is voor menselijke consumptie, en een oplettende kweker die de vroege signalen opmerkt, heeft een goede kans om het probleem ook zonder chemie op te lossen.
Inhoud
- Snel identificatie- & behandelingsoverzicht
- Veelvoorkomende cannabisplagen en hoe je ze herkent
- Plagen bestrijden met geïntegreerde plaagbestrijding (IPM)
- Combinatieteelt ter voorkoming van plagen
- Zelfgemaakte organische sprays, barrières & vallen
- Belangrijkste punten voor plaagpreventie
Snel identificatie- & behandelingsoverzicht
| Plaag | Belangrijkste visuele kenmerk | Eerste organische remedie |
|---|---|---|
| Spint (spintmijten) | Fijn spinsel aan de onderkant van bladeren, gele/witte stippen | Roofmijten (P. persimilis), insecticidezeep |
| Bladluizen | Peervormige beestjes geclusterd aan de onderkant van nieuwe blaadjes | Lieveheersbeestjes, neemolie (alleen vegetatieve fase) |
| Witte vliegjes | Kleine witte insecten die opvliegen zodra de plant beweegt | Gele plakvallen, insecticidezeep |
| Tripsen | Zilverachtige strepen en kleine zwarte stippen (uitwerpselen) op bladeren | Spinosad, nuttige nematoden |
| Rouwmuggen | Muggenachtige vliegjes bij de grond, geremde plantengroei | Bti (Bacillus thuringiensis israelensis), droge bovengrond |
| Rupsen | Aangevreten blaadjes/toppen, verstopte larven | Handmatig verwijderen, Bt-spray (Bacillus thuringiensis) |
| Wolluis | Witte, wattige clusters op stengels en bladoksels | Schoonmaakalcohol met wattenstaafjes, neemolie |
| Wortelluizen | Verwelkende, vergelende blaadjes, kleine beestjes in de wortelzone | Nuttige nematoden, bodemgietbehandelingen |
| Slakken | Grote gaten in het blad, slijmsporen | Fysieke barrières, handmatig verwijderen, kopertape |
Veelvoorkomende cannabisplagen en hoe je ze herkent
Tekenen van een plaagprobleem zijn meestal te zien aan bladschade, zoals verkleurde of beschadigde blaadjes (met vlekjes en speldenprikgaatjes) of algemeen geremde plantengroei. Onderzoek schade altijd grondig om andere problemen, zoals voedingstekorten, uit te sluiten.
Omdat veel plagen piepklein zijn, is een vergrootglas onmisbaar. Vermoed je beestjes maar zie je geen duidelijke beweging, houd dan een wit vel papier onder een blad en tik er zachtjes op om te zien wat eraf valt.
Sapzuigers (bladvraat)
Spint
Van dichtbij lijken deze beestjes op kleine spinnetjes. Ze zuigen plantensap op, waardoor gele of witte vlekjes op bladeren ontstaan, en spinnen fijne webben aan de onderkant van het blad. Een serieuze spintplaag kan een hele oogst verwoesten als je er niets aan doet.
Spint bij cannabis herkennen
Bladluizen
Bladluizen herken je aan hun peervormige lijfje. Ze clusteren meestal op nieuwe scheuten en aan de onderkant van bladeren, zuigen sap op en scheiden een kleverige stof uit, honingdauw genoemd.
Bladluizen bij cannabis herkennen
Witte vliegjes
Deze kleine, witgevleugelde insecten voeden zich met plantensap, verzwakken de plant en zorgen ervoor dat blaadjes vergelen. Vliegt er een wolkje kleine witte vliegjes op zodra je een tak verstoort, dan heb je waarschijnlijk met witte vlieg te maken.
Witte vliegjes bij cannabis herkennen
Tripsen
Tripsen kunnen geel, bruin of zwart zijn, al heb je meestal een vergrootglas nodig om ze duidelijk te zien. Ze voeden zich met plantenweefsel en laten zilverachtige strepen of kleine zwarte stippen (uitwerpselen) op de bladeren achter.
Tripsen bij cannabis herkennen
Wolluis
Wolluis bestaat uit piepkleine, witte, wattige insecten die zich verzamelen op stengels en bladoksels. Net als bladluizen zuigen ze plantensap op en scheiden ze honingdauw uit.
Wolluis bij cannabis herkennen
Aanvallers van de wortelzone
Rouwmuggen
Rouwmuggen zijn kleine, donkere vliegjes waarvan de larven in de grond leven en zich voeden met tere worteltjes, wat leidt tot geremde groei en verzwakte planten. Ze verschijnen als traag vliegende, muggenachtige insecten bij de voet van de plant.
Rouwmuggen bij cannabis herkennen
Wortelluizen
Net als gewone bladluizen richten wortelluizen zich specifiek op het wortelstelsel in plaats van op het blad, en veroorzaken ze vergeling en verwelking door verminderde voedingsopname. (Let op: de rijstwortelluis is de afgelopen jaren ook uitgegroeid tot een aanzienlijke bedreiging voor indoor cannabisteelt.)
Foto: Whitney Cranshaw
Wortelluizen bij cannabis herkennen
Vraatplagen (bladeters)
Rupsen
Verschillende rupsensoorten voeden zich rechtstreeks met cannabisbladeren en -toppen. Losse rupsen zijn makkelijk te herkennen aan de structurele schade die ze achterlaten, maar ze zijn ook heel goed in het verstoppen in dicht blad en toppen.
Rupsen op cannabis
Slakken
Slakken (met en zonder huisje) zijn een groot probleem voor outdoor-growers in gematigde, vochtige regio’s. Ze hebben weliswaar een klein mondje, maar eten continu door en kunnen blad sneller vernietigen dan de plant het kan aanmaken. Voor tips om deze lastige plaag te bestrijden, lees onze uitgebreide gids om van slakken op wiet af te komen.
Slakken op een wietplant
Plagen bestrijden met geïntegreerde plaagbestrijding (IPM)
Geïntegreerde plaagbestrijding (IPM) is een holistische strategie die zich richt op langetermijnpreventie en -controle via een combinatie van technieken, in plaats van te vertrouwen op chemische bestrijdingsmiddelen. IPM accepteert dat plagen deel uitmaken van ecosystemen, maar probeert hun populaties onder een schadelijk niveau te houden.
| IPM-strategie | Focusgebied | Belangrijkste acties/voorbeelden |
|---|---|---|
| Biologische bestrijding | Natuurlijke vijanden | Lieveheersbeestjes, Aphidius of Aphidoletes tegen bladluizen; Amblyseius cucumeris tegen tripsen; roofmijten (P. persimilis) tegen spint |
| Omgevingsbeheersing | Microklimaat & omgeving | Zorg voor ideale luchtcirculatie in het bladerdak, lagere temperaturen (< 26°C), optimaliseer licht & luchtvochtigheid |
| Fysiek & cultureel | Barrières & hygiëne | Gebruik gele plakvallen, bodemmulch, koperbarrières en kweek plaagresistente genetica |
Belangrijkste elementen van een IPM-strategie
- Biologische bestrijding: Zet natuurlijke vijanden, parasieten en nuttige ziekteverwekkers in die passen bij de plaag. Bladluizen reageren goed op lieveheersbeestjes, Aphidius-sluipwespen of Aphidoletes-galmuggen; tripsen op Amblyseius cucumeris-roofmijten (naast lieveheersbeestjes); rode spint op roofmijten (Phytoseiulus persimilis). Leveranciers bieden zowel preventieve inzet (handig bij een terugkerend plaagprobleem) als reactieve behandelingen na een bevestigde plaag. Zelfs als de natuurlijke vijanden een plaag niet volledig uitroeien, voorkomen ze dat de populatie uitgroeit tot een fataal probleem voor de plant.
- Omgevingsbeheersing: Houd de temperatuur in de kweekruimte in balans (veel plagen gedijen boven de 26°C in droge omstandigheden) en optimaliseer licht, luchtcirculatie en luchtvochtigheid om een onherbergzame omgeving voor insecten te creëren.
- Genetica & hygiëne: Kies wietsoorten die bekendstaan om hun sterke plaagresistentie (zoals Wappa of White Noise), en houd strikte hygiëne aan in de kweekruimte door plantafval direct te verwijderen. Als vuistregel geldt: indica’s zijn doorgaans plaagresistenter, sativa’s schimmelresistenter, en hybriden kunnen beide combineren, soorten als Spoetnik #1, Original White Widow IBL, Durga Mata, Belladonna en Opium zijn met die weerbaarheid in gedachten gekweekt.
- Fysieke barrières: Gebruik fysieke afweermiddelen zoals gele plakvallen, bodemmulch, koperbarrières, of verwijder grotere plagen zoals rupsen, naaktslakken en huisjesslakken handmatig.
- Combinatieteelt: Plant nuttige begeleidende soorten in de buurt om plaagsoorten op natuurlijke wijze te ontmoedigen zich op je gewas te vestigen, zie Combinatieteelt ter voorkoming van plagen hieronder voor plaagspecifieke combinaties.
Belangrijke veiligheidswaarschuwing: Spuit nooit organische oliën (zoals neemolie) of insecticidezeep rechtstreeks op bloeiende cannabistoppen. Bladsprays tijdens de bloei ruïneren het terpeenprofiel, laten schadelijke residuen achter en houden vocht vast in de toppen. Gebruik na de start van de bloei biologische bestrijding (natuurlijke vijanden).
Combinatieteelt ter voorkoming van plagen
Er bestaat geen plant die speciaal is gekweekt om cannabis te beschermen, maar tal van gewone tuinbegeleiders staan bekend om het weren van veelvoorkomende cannabisplagen, en de meeste cannabisplagen zijn geen kieskeurige eters, waardoor algemene tuin-afweermiddelen hier net zo goed werken.
- Tegen spint: Chrysant bevat van nature pyrethrines en is een betrouwbaar afweermiddel. Ook uien, prei en rabarber in de buurt staan bekend om het weren van spint. Nieuwsgierig hoe een onbehandelde plaag er echt uitziet? Bekijk ons spintinfectie-experiment.
- Tegen bladluizen en rupsen: De sterke geur van dille stoot beide af, terwijl het tegelijk de nuttige insecten aantrekt die er jacht op maken. Uien, knoflook en pepermunt zijn solide bladluis-afweermiddelen. Oost-Indische kers werkt anders, als offerplant, de opvallende bloemen lokken eierleggende vlinders juist weg van je planten in plaats van ze direct af te schrikken.
- Tegen witte vlieg, naaktslakken, huisjesslakken en kevers: Afrikaantje geniet al lang de reputatie van betrouwbare tuinbeschermer, al is het onderzoek niet eenduidig, de ene studie vond het weinig effectief bij bepaalde gewassen, een andere liet zien dat het witte vlieg daadwerkelijk weert. De meeste kwekers vinden het nog steeds de moeite waard, al was het maar vanwege de bonus dat het zweefvliegen en lieveheersbeestjes aantrekt. Voor een gerichte verdedigingsstrategie, zie onze volledige gids tegen slakken bij cannabis.
Trek de natuurlijke vijanden aan, niet alleen de plagen afweren. Duizendblad, eetbare chrysant, dahlia, oregano, aster, madeliefje en witte mosterd zijn aantrekkelijk voor de nuttige insecten die je eigenlijke probleem bejagen. Kleine schuilplekken, bakjes met takken, holle stengels, stukjes klei of schors, een boomstam met een paar geboorde gaten, plus een vogelhuisje, een egelschuilplaats verstopt in een heg, of een ondiepe waterbron voor vleermuizen, libellen en padden, dit alles helpt om nuttige dieren blijvend in de tuin te houden in plaats van ze alleen te laten passeren.
Geef plagen een andere plek om naartoe te gaan. Een braakliggend stukje grond of een wilde border die zichzelf mag inzaaien (grassen, brandnetels, wilde peen, bernagie, kaasjeskruid, paardenbloem, venkel) werkt als afleiding en geeft plagen een makkelijker doelwit dan je gewas.
Als bonus dient een rand van kleurrijke begeleidende planten ook als camouflage, felle bloemen trekken de aandacht weg van wat er verder in de tuin groeit.
Zelfgemaakte organische sprays, barrières & vallen
Naast biologische bestrijding en combinatieteelt maken kwekers al lang hun eigen goedkope afweermiddelen van keuken- en tuiningrediënten, waardoor de plant onaantrekkelijk wordt om op te eten en de omgeving onaantrekkelijk om zich te vestigen.
Afweersprays: Aftreksels, maceraties, afkooksels en gierstoffen gemaakt van sterk geurende ingrediënten werken tegelijk als natuurlijk afweermiddel tegen zowel vliegende als kruipende plagen. Knoflookbol, chilipeper, citrusschil, alsem, wilde cichorei, brandnetelwortel, varenbladeren, rabarber, boerenwormkruid, smeerwortel, heermoesstengels, tomatenblad, koe- of schapenmelk, donkere tabak, zeewier, en zelfs vermalen insecten zijn allemaal makkelijk te vinden opties. Etherische oliën afwisselend toevoegen, pepermunt, citrus, kruidnagel, lavendel, geranium, kaneel, salie, wijnruit, voorkomt dat plagen aan één geur wennen.
Bodembarrières: Een verspreide, ongelijkmatige laag poeder rond de voet van de plant ontmoedigt kruipende insecten: diatomeeënaarde, koffiedik, houtas, zout, zuiveringszout, vergruisde eierschalen, Engels zout, maizena en koperstroken werken allemaal, met mate gebruikt en afgewisseld in de tijd. Een kleverige pasta rond de pot of stengelvoet voegt nog een extra afweerlaag toe.
Vallen: Flessenvallen, opgehangen aan takken of op de grond gezet, gelokt met een zoet mengsel van suiker, siroop, jam, fruit, gist of maïsmeel, trekken kruipende en vliegende plagen weg van de plant zelf.
Plantentonica: Een gestreste of verzwakte plant is makkelijke prooi, dus een periodieke boost kan helpen bij het opbouwen van haar eigen afweer. Ongezouten kook- of weekwater, koffiedik, theebladeren, bananenschillen, aftreksels van robuuste tuinplanten, verouderde mest en aquariumwater zijn allemaal veelvoorkomende huishoudelijke bronnen voor een milde voedingsboost. Spaarzaam gebruiken en alleen wanneer de plant tekenen vertoont dat ze het nodig heeft, een tonicum is een aanvulling, geen vervanging voor een goed voedingsschema.
Belangrijkste punten voor plaagpreventie
- Houd planten zo gezond en sterk mogelijk: zwakke planten zijn aanzienlijk gevoeliger voor aanvallen.
- Houd de kweekruimte schoon en vrij van dood plantmateriaal.
- Controleer blad en wortelzone regelmatig. Vroege herkenning is verreweg de effectiefste manier om een plaagprobleem uit te schakelen voordat het zich verspreidt.
Kamp je eerder met verkleurde, melige blaadjes of rottende toppen dan met insecten? Lees onze volledige Gids ter voorkoming van schimmel en meeldauw bij cannabis.